FORM 001 EV HALKI TESPİT FİŞİ
Sağlık Ocakları ve AÇSAP merkezlerine bağlı bölge nüfusunun kaydı ve nüfus
hareketlerinin (doğum, ölüm ve göç gibi) saptanması için kullanılır. Bu formdan
yararlanılarak nüfusun sayısı, özellikleri, yaş-cins dağılımı, öğrenim durumu,
medeni hali, demografik hareketler ve meskene ilişkin bilgiler elde edilir.
Bu form saha çalışanları
tarafından bizzat evlere yapılan ziyaretler sonucu doldurulur. Yeni tanışan veya
yeni tespit edilen haneler için yeni bir form doldurulur. Form doldurulurken
Nüfus Cüzdanı bilgileri dikkate alınır. Ev halkının bilgileri doldurulurken
mümkün olduğu ölçüde kişilerin kendileriyle görüşme yapılmalıdır. Form
doldurulurken devamlılık esastır. Takipler belirli periyodlarda olmalı ve
değişiklikler işlenmelidir. Ziyaretlerde sadece değişiklik olup olmadığı
sorulmamalı, tüm bilgiler yeniden gözden geçirilmelidir.
Kartın ön yüzünde sağ üst
köşede yer alan kutu içindeki <<Sıra No>> bölümü boş bırakılmamalıdır.
Buraya verilecek olan sıra numarasına göre kartlar dizilmelidir. Daha sonraki
kullanımlarda, bu sıra numarasına göre kartı eski yerine koymak ve arandığında
bulmak çok kolay olacaktır.
Her hane için ayrı bir form
düzenlenir. Her form belirli sayıda kişi içindir. Formun ön yüzünde 13 arka
yüzünde 7 satır olmak üzere bir forma 20 kişi kaydetmek mümkündür. Çoğu kere
formun ön yüzü, hane halkının tamamını kaydetmek için yeterli olacaktır. Yirmi
kişiden daha kalabalık haneler için ikinci bir form eklenir. Formda; hane
halkının her bir üyesi için 1 satır ayrılır, en üst satıra evin geçimini
sağlayan nitelikte hane halkı temsilcisinin ismi yazılır. Kalabalık hanelerde
hane halkı temsilcisi olarak, evin geçimine en büyük katkıyı yapan kişinin adı
yazılır.
Hane halkı, aynı evi
paylaşan, aynı kaptan yemek yiyen ve gelir-gideri ortak olan insan grubudur.
Hane halkı bireyleri arasında akrabalık ilişkisi olması gerekmez. Hane halkı;
bir aile, aynı evi paylaşan öğrenciler, memurlar vb. olabilir.
Kişilerin soyadı, adı, baba
adı, anne adı, doğum tarihi, cinsiyeti, medeni hali, işi, öğrenim durumu, sosyal
güvence durumu ve ölüm-yer değiştirme ile ilgili bilgileri kaydedilir. Form
kurşun kalemle doldurulur. Doğum tarihi gün-ay-yıl olarak belirtilmelidir. Eğer
sadece yaş yazılırsa, hangi yılda kaç yaşında olduğu bilinemeyeceğinden bir daha
kişinin gerçek yaşını saptamak mümkün olmaz. Ölen kişilerin kaydı kırmızı
silinmez kalemle çizilir ve ölüm tarihi ile birlikte belirtilir.
Doğum tarihi kimlik cüzdanına
bakılarak yazılır. Kimliği olmayanlara doğum tarihi sorulur. Alınan cevapların
gerçeğe uygun olmasına dikkat edilir. Doğum tarihi yerine yaşını söyleyenlerde,
içine girilen yaş değil, bitirilen yaş esas alınır. Doğum tarihini Rumi takvime
göre söyleyenlerin yaşı mutlaka Miladi takvime çevrilir ve öyle yazılır. Rumi
yılı miladi yıla çevirmek için <<584>> ile toplanır. Sonu <<0>> ve <<5>> gibi
yuvarlak rakamlarla biten yaşlar üzerinde durularak gerçek yaş aranmalıdır.
Askere gittiği yıl, ay ve günü saptamaya özel bir önem gösterilmelidir.
Medeni hali doldurulurken
formun ön yüzünün altında verilen kodlamaya uygun olarak kayıt yapılmalıdır. 12
yaşına kadar olanlara <<Ç>> çocuk yazılır.
Yaptığı iş öğrenilirken ferdin
öğrenim durumu ve diploması dikkate alınmaz. İşten kasıt şudur: Bir kimsenin son
12 ay içinde para veya mal olarak gelir temini amacı ile çalıştığı veya üyesi
bulunduğu ev halkının katıldığı iş kolunda yer alarak edindiği meslek veya
meşguliyettir. Son 12 ay içinde birden fazla işte çalışanların esas işleri en
çok zaman harcadıkları işe göre saptanır. Yapılan iş genel anlamı ile değil,
hizmet veya sanatın çeşidini belirtecek şekilde yazılır. Örnek: Çitçi, rençper,
sebze yetiştiricisi, bağcı, öğretmen, imam gibi. Fiilen çalışmayıp, parasını
işleten, tarlalarını kiraya veren kimselere <<İRAD SAHİBİ>>, halen çalışmaz
durumda bulunan sakat, yaşlı veya hasta kimselere <<ÇALIŞMIYOR>>, okuyanlara
<<ÖĞRENCİ>>, askerde olanlara <<ASKER>>, hapiste bulunanlara <<MAPUS>>, herhangi
bir ekonomik faaliyette bulunmayanlara ve 15 yaşından küçüklere <<YOK>> yazılır.
Öğrenim durumu da yine formun
ön yüzünün altında verilen kodlamaya uygun yapılmalıdır. Henüz okul çağında
olmayanlarında <<1>> kodu ile belirtilmesi gereklidir. <<Okur Yazar Değil>> ile
<<Okul Çağında Değil>> farklıdır. Çünkü nüfusun okur yazarlık oranı
hesaplanırken okul çığında olmayanlar hesaba dahil edilmezler. 6 yaşın altındaki
çocuklar <<Okul Çağında Değil>> olarak kodlanacaktır. Öğrenim durumu kodlanırken
dikkat edilmesi gereken diğer konu, öğrenciler için halen okudukları öğrenim
derecesi değil en son bitirdikleri öğrenim durumuna <<4 İlkokul>>; İlkokulda
okuyan bir öğrenciyse <<3 Okur Yazar>> kodlanacaktır. Bu alana sadece sayıdan
oluşan kodun yazılması yeterlidir.
Sosyal Güvence Durumu bölümüne
kişinin bağlı olduğu sosyal güvence kurumunun adı (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı
vb.) yazılır. İleride, Genel Sağlık Sigortası uygulamasına geçildiği zaman bu
bölüme kişilerin sosyal güvence numarası yazılacaktır.
Formun arka yüzünde İçilen su;
kullanılan hela tipi ve ısınma kaynağı ile ilgili bölümler vardır. Çevre sağlığı
ve bulaşıcı hastalıklarla mücadelede buradaki bilgiler büyük önem taşır. Örneğin
içilen suyun çeşidine göre ishalli hastalıkların kaynağını saptamak mümkün
olabilir.
Burada 10 yıllık durumu bir
arada görmek mümkündür. Yıllar sırayla yukarıdaki boş başlık bölümlerine
yazılır. 10 yıl dolunca en baştaki sütun silinir ve izleyen yıl buraya yazılır.
Bu bölümdeki bilgiler de
kodludur ve alanlara bu kodlardan uygun olan işaretlenecektir. Eğer içilen su
damacana, pet veya şişe su ise <<1>> damacana; köy yada mahalle çeşmesi vb.'den
temin ediliyorsa <<3>> çeşme işaretlenecektir. Şebeke suyundan kastedilen,
belirli kaynak ya da kaynaklardan beslenen depolardaki suyun cazibe ile yerleşim
yerlerine dağıtılmasıdır. Bu suyun klorlanıp klorlanmaması onun şebeke
özelliğini değiştirmez. Bir bölgedeki içilen suyun cinsinin bilinmesi, guatr,
ishal vb. hastalıkların araştırılmasında yararlı olacaktır. Aynı şekilde,
kullanılan hela tiplerinin bilinmesi, fekal-oral yolla bulaşan pek çok
hastalığın tespitinde ve yapılacak müdahalenin saptanmasında önemli ipuçları
verecektir.
Kullanılan ısınma aracı da yine
formda gösterilen kodlara uygun olarak doldurulur. Isınma için odun ve kömür
gibi aynı anda birden fazla enerji kaynağı kullanılıyorsa en çok kullanılan
saptanır ve kodlanır. Burada amaç, kullanılan yakıtın türüne göre hem hava
kirliliğine etkisi hem de yaşayan insanlara etkisini takip edebilmektir. Kömürün
kaloriferde mi yoksa sobada mı yakıldığı değil, kömürün kullanılıp
kullanılmaması önemlidir.
Doldurulan fişler, her
muhtarlık için ayrı ayrı telli karton dosyalarda saklanır. Bu dosyaya, numara
sırasına göre Binalar listesi ile Alfabetik Ev Halkı Reisleri Listesi ve
muhtarlığın krokisi eklenir. Göç ve benzeri neden ile bölge dışına çıkanların
ETF imha edilmemeli ve saklanmalıdır. Çünkü, ailenin göç ettiği, bölgedeki
sağlık kurumu, aileden geldiği yeri öğrenerek o hane halkı ile ilgili tüm
kartları (ETF, Kişisel Sağlık Fişi, Bebek-Çocuk İzleme Fişi, Gebe-Lohusa İzleme
Fişi, 15-49 Yaş Kadın İzleme Fişi) geldikleri yerin sağlık kurumundan
istenecektir.
ETF sağlık ocağının temel
formudur. Kişisel sağlık fişleri (004); Çocuk İzleme fişi (006); 15-49 Yaş Kadın
İzlem Fişi doğrudan ETF'lerden çıkartılır. Aşı kayıtları (Form 012/A ve B) ETF
kayıtlarına göre doldurulur.
ETF'ler; nüfusun yaş-cins
dağılımı, meslek alanları, öğrenim durumu, gelir kaynakları, aile özellikleri
(geniş aile, çekirdek aile vb.), göç hızı, ölüm hazları, doğum hızı, hijyen
alışkanlıkları, kullanma-içme suya kaynakları, kullanılın ısınma aracı gibi çok
önemli verilere kaynak oluşturur. Bu veriler sayesinde önemli sağlık
planlamaları yapılmaktadır. Bu planlamaların doğru ve tutarlı olabilmesi için bu
bilgilerin doğru toplanması büyük önem taşımaktadır.